Pisownia „nie” z rzeczownikami
Pamiętaj, że rzeczowniki odmieniają się przez przypadki i liczby. Oznacza to, że mogą występować w zdaniu w różnych formach, ponieważ zmieniają się ich końcówki.
Co do zasady „nie” z rzeczownikami piszemy łącznie, niezależnie od przypadka, w którym występuje rzeczownik.
Przykład – odmiana wyrazu „nieprawda”:
| Przypadek | Pytania | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik (M.) | Kto? Co? | nieprawda |
| Dopełniacz (D.) | Kogo? Czego? | nieprawdy |
| Celownik (C.) | Komu? Czemu? | nieprawdzie |
| Biernik (B.) | Kogo? Co? | nieprawdę |
| Narzędnik (N.) | Z kim? Z czym? | z nieprawdą |
| Miejscownik (Ms.) | O kim? O czym? | o nieprawdzie |
| Wołacz (W.) | — | nieprawdo! |
Uwaga! Są sytuacje, w których „nie” z rzeczownikiem zapisujemy oddzielnie.
Jeśli rzeczownik jest użyty w celu wyraźnego przeciwstawienia, szczególnie w konstrukcjach z wyrazami ale lub lecz, „nie” zapisujemy osobno.
- To nie przyjaciel, ale wróg.
- To nie porządek, lecz chaos.
„Nie” zapisujemy również oddzielnie z niektórymi wyrazami używanymi w znaczeniu czasownikowym lub w funkcji orzecznika.
Nie żal mi czasu.
Nie brak ci przyjaciół.
Nie koniec jeszcze tych nowin.
Zapamiętaj: najczęściej „nie” z rzeczownikami piszemy łącznie, np. nieprawda, nieporządek, nieprzyjaciel. Oddzielna pisownia pojawia się przede wszystkim przy wyraźnym przeciwstawieniu oraz w niektórych konstrukcjach, w których rzeczownik pełni funkcję orzecznika lub ma znaczenie czasownikowe.

